HB Special LBRT – Tijdschrift voor Inclusief Onderwijs & Remedial Teaching, 13-05-2026 magazine. Mediawegwijs brengt digitale en AI-geletterdheid binnen alle groepen en niveaus van het basisonderwijs.
Lees het magazine hier. Op pagina 42-43 staat het artikel over Mediawegwijs.
Niet het antwoord telt
Hoogbegaafde leerlingen werken razendsnel. Ze vinden antwoorden vaak sneller dan de rest van de klas. Maar AI verandert dat. Want als een tool het antwoord al geeft, wat blijft er dan nog over om te leren? In de klas zie je wat er gebeurt. Een leerling stelt een vraag aan een AI-tool en krijgt direct een antwoord terug. Maar klopt het en begrijpt hij het ook? Daar zit de noodzaak van digitale en AI-geletterdheid. Niet het antwoord, maar het denken erachter wordt belangrijk.
Veel meer dan alleen ‘sneller en meer’
Waar reguliere lesstof voor hoogbegaafde leerlingen vaak inzet op sneller en meer, ontstaat bij digitale en AI-geletterdheid iets anders. Leerlingen krijgen ruimte om te onderzoeken, te creëren en complexe vraagstukken vanuit verschillende invalshoeken te benaderen. Maar ook om te leren dat je het niet altijd alleen oplost. In het werken met technologie wordt samenwerken noodzakelijk. En dat is misschien wel de grootste winst. Digitale en AI-geletterdheid gaat niet over rijtjes leren of het juiste antwoord geven, maar om snappen hoe dingen werken, patronen zien en vragen stellen. Waarom zie ik dit wel en iets anders niet? Hoe bepaalt een algoritme wat je te zien krijgt en wat is eigenlijk echt en wat is nep en dus gemaakt door AI? Dat zijn vragen waar hoogbegaafde leerlingen op aangaan.
“Ik zie leerlingen die normaal het antwoord al hebben, nu echt moeten nadenken. Niet omdat het moeilijker is, maar omdat ze willen begrijpen wat er gebeurt.” Leerkracht groep 4/5 Arjan Kock, De Bonkelaar
Denken, maken en begrijpen
In de praktijk krijgt dat vorm door te doen. Leerlingen bouwen een robot, leren programmeren of maken een digitaal ontwerp zoals bijvoorbeeld hun droomhuis. Geef ze de opdracht om bijvoorbeeld een robot te ontwerpen en bouwen, die daarna een bepaalde route moet volgen. Op papier lijkt dat eenvoudig. In de praktijk blijkt dat elke stap invloed heeft op de volgende.
Wat doe je als de robot niet beweegt? Leerlingen moeten zelf ontdekken waar het misgaat en hoe ze dat oplossen. Ze testen en proberen tot het lukt en hun eigen robot die route volgt.
In deze praktische lessen van Mediawegwijs, organisatie die zich hard maakt om digitale en AI-geletterdheid permanent te borgen binnen het onderwijs (ook binnen unIQ groepen), wordt gewerkt vanuit een duidelijke structuur. Een korte uitleg om daarna zelf aan de slag te gaan. Door zelf te doen en ervaren krijgen ze inzicht. Het gaat niet om het volgen van stappen, maar om het begrijpen van wat ze doen. Dat vraagt logisch denken, maar ook doorzettingsvermogen. Voor hoogbegaafde leerlingen zit daar de uitdaging.
Echt leren samenwerken
Een belangrijk onderdeel van deze manier van werken is samenwerken. Leerlingen werken in kleine groepen aan één opdracht. Bijvoorbeeld het bouwen van een zelfrijdende auto, code schrijven of het ontwikkelen van een digitale toepassing.
In het begin zie je soms hetzelfde patroon: één leerling neemt het voortouw en wil het liefst alles zelf doen. Omdat het sneller gaat of omdat het gevoel er is dat anderen het niet goed doen. Maar dat werkt hier niet. Ze hebben elkaar nodig om verder te komen. En omdat het hier niet alleen gaat om goed zijn in leren, kunnen kinderen van alle niveaus met elkaar samenwerken. Wat bijvoorbeeld door het niveauverschil lastiger is tijdens een les rekenen.
Niet stoppen bij het antwoord
Naast maken en samenwerken ontstaat er nog meer ruimte voor kritisch denken. In een les over nepnieuws en AI krijgen leerlingen verschillende berichten te zien. Sommige zijn ‘echt’, andere gegenereerd en dus ‘nep’. Het verschil is niet altijd zichtbaar. Leerlingen leren dat informatie niet vanzelfsprekend klopt en dat je moet nadenken over de bron, de bedoeling en de context. Wie bepaalt wat je ziet en waarom?
Praktijkervaring: wat zie je in de klas
In de klas zie je dat deze manier van werken iets in beweging zet. Leerlingen verdiepen zich in de inhoud, stellen vragen en nemen initiatief. Ze willen begrijpen hoe iets werkt en zoeken zelf naar oplossingen. Maar je ziet ook iets anders.
Leerlingen die normaal het tempo bepalen, leren rekening te houden met anderen. Leerlingen die zich eerder terugtrekken, krijgen een rol binnen een groep. Daarnaast verandert de motivatie. Leerlingen voelen zich serieuzer genomen wanneer ze worden uitgedaagd op hun niveau. Niet door meer werk, maar door ander werk. Door deze manier van werken ontwikkelen leerlingen niet alleen vaardigheden, maar ook inzicht in hoe technologie werkt en wat dat betekent voor hun eigen handelen.
Een structurele aanpak
Deze vorm van leren, anders leren, vraagt om een andere aanpak. Vaak ontbreekt het aan de juiste skills bij de eigen leerkrachten om leerlingen niet alleen geletterd, maar vooral ook digitaal geletterd van school te laten gaan. Hoe pak je dit aan als school? Mediawegwijs ontwikkelde een leerlijn digitale en AI-geletterdheid van 53 lessen. Deze lessen voor groep 1-8 worden gegeven door vakdocenten, professionals uit het onderwijs. Zij staan voor de klas, terwijl de eigen leerkrachten meedoen en meekijken. Dankzij dit train-de-trainerconcept zien zij hoe technologie wordt ingezet en hoe leerlingen ermee werken. Op die manier ontstaat kennisoverdracht in de praktijk en een vaste borging binnen de lesstof. Na het vertrek van de vakdocenten blijft het lesmateriaal beschikbaar en kan worden gegeven aan alle groepen, dus ook binnen plus- en unIQ-groepen.
Onderwerpen uit de complete leerlijn lopen uiteen van programmeren en robotica tot AI, nepnieuws, cyberpesten, gameverslaving en online gedrag. Als afsluiting krijgen de leerlingen een Mediawegwijs diploma digitale en AI-geletterdheid.
Digitale en AI-geletterdheid als kans
Digitale en AI-geletterdheid is geen extra vak, maar een andere manier van leren. Het gaat niet om sneller of meer, maar om begrijpen, onderzoeken en creëren. In een wereld waarin technologie steeds meer invloed heeft op wat leerlingen zien en hoe ze denken, is dat geen aanvulling, maar een essentiële basis.
Meer informatie? Ga naar (www.mediawegwijs.nl) of neem contact op met Ilse Godtschalk, pedagoog en directeur van Mediawegwijs. Zij verzorgt in de maand mei een AI workshop als vervolg op dit artikel, waarin zij uitlegt wat de innovatieve methodiek inhoudt en waarom het belangrijk is om als school en ouders om het (hoogbegaafde) kind te staan en daarmee een complete mediaopvoeding te geven.
